Volgens de leerplichtwet is een jongere volledig leerplichtig tot het jaar waarin hij/zij 16 wordt. Daarnaast geldt de partiële leerplicht voor jongeren die 16 jaar zijn of twaalf schooljaren hebben doorlopen en geen zin meer hebben om te beginnen aan een volledige vervolgopleiding. In de leerplichtwet staan bovendien de verantwoordelijkheden van alle betrokkenen beschreven; ouders of verzorgers, de scholen, de jongere en de gemeente hebben allemaal hun eigen taak.
De kwalificatieplicht betekent niet 5 dagen per week een volledig onderwijsprogramma volgen. Het is ook mogelijk om met een combinatie van leren en werken aan de kwalificatieplicht te voldoen. Voorbeeld hiervan is de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) in het MBO. Juist deze combinatie van leren en werken is een uitkomst voor een deel van de 16- en 17-jarigen. Het toezicht op de leerplichtwet wordt uitgevoerd door de leerplichtambtenaar van de gemeente waarin de jongere woont.